چه كساني نبايد از داروهاي گياهي استفاده كنند
چه كساني نبايد از داروهاي گياهي استفاده كنند
شايد براي بسياري از مردم قابل تصور نباشد كه وجود انواع داروهاي شيميايي در بستهبنديهاي رنگارنگ حاصل تحقيق بر روي اجزاي موثر گياهان دارويي است. بد نيست بدانيد حدود ۲۵ درصد از داروهاي تجويز شده از سوي پزشكان در ايالات متحده شامل يك جزو مشتق از گياهان است.بعضي از اين داروها از عصاره گياهان تهيه شده و گروهي ديگر از تركيبات شيميايي با منشاء گياهي ساخته ميشوند. آمار استفاده از داروهاي گياهي در سالهاي اخير قابل توجه است. سازمان جهاني بهداشت تخمين ميزند كه در حال حاضر ۸۰ درصد جمعيت جهان يعني حدود ۴ ميليارد نفر از طب گياهي در درمان بيماريها استفاده ميكنند. WHO خاطر نشان ميسازد كه از حدود ۱۱۹ داروي گياهي حدود ۷۴ مورد آن دقيقاً همانند كاربرد آنها در طب سنتي مورد استفاده پزشكان قرار ميگيرد. همين موضوع سبب شده كه هماكنون تحقيقات گستردهاي از سوي شركتهاي داروسازي روي خواص درماني گياهان مناطق مختلف جهان انجام گيرد.
امروزه مواد مشتق از گياهان نقش عمدهاي در صنعت داروسازي دارند. چنين داروهايي براي درمان بيماريهاي قلبي، فشار خون بالا، انواع دردهاي مزمن، آسم و ديگر بيماريها بهكار ميرود. به عنوان مثال افدرا گياهي است كه در طب سنتي چين بيش از دو هزار سال براي درمان بيماريهاي تنفسي مورد استفاده بوده است. افدرئين كه جزو فعال اين داروي گياهي است، سابقاً در تهيه داروهايي براي تسكين آسم به كار ميرفت. مثال ديگر گل انگشتانه است كه خواص درماني آن از سال ۱۷۷۵ شناخته شده است، و در طب گياهي استفاده فراواني دارد.
●داروخانه طبيعت
انواع گياهان دارويي در طبيعت به حدي است كه دستهبندي علمي آنها را به كاري مهم و در عين حال دشوار بدل ميكند. يكي از روشهاي طبقهبندي گياهان دارويي به شرح زير است:
گياهان مقوي: اين گياهان در شرايط خاصي براي تقويت بيمار تجويز ميشود كه عمدتاً ميتوان به دوران نقاهت پس از بيماري حاد اشاره كرد. برخي از اين گياهان حاوي انواع ويتامينها، مواد معدني و تركيبات قندي هستند كه در تامين انرژي مورد نيار بدن متعاقب بيماري و برقراري تعادل در عملكرد اندامها نقش عمدهاي دارند.
▪گياهان مدر: مقدار آب موجود در بافتها تحت تاثير عوامل گوناگون دچار تغيير ميشود. مثال واضح در اين زمينه اختلال عملكرد قلب، ريه و كليهها است. علاوه بر اين مواردي مثل عادت ماهيانه در خانمها تجمع مايعات و ادم را به همراه دارد.
يكي از موثرترين راههاي تعديل آب موجود در فضاي بين سلولي و بافتهاي مختلف بدن، استفاده از گياهان مدر است كه موجب تسكين عوارض ناشي از اين بيماريها ميشود.
گياهان مسهل و ملين: اين گروه از گياهان براي رفع يبوست و تسهيل دفع سموم به كار گرفته ميشوند. گياهان مسهل از طرق مختلف موجب برطرف شدن يبوست ميشوند. برخي از اين گياهان نظير ريشه ريوند از طريق افزايش ترشح صفرا و تحريك حركات دودي روده، اين كار را انجام ميدهند و بعضي ديگر مثل ريشه شيرينبيان و روغن زيتون با تحريك جدار روده موجب برطرف شدن يبوست ميشوند.
●از مصرف همزمان داروهاي شيميايي و گياهي بپرهيزيد
نكته مهمي كه بايد بر آن تاكيد شود تصوري است كه به اشتباه بين گروهي از مردم رايج است. بسياري از بيماران، طبيعي بودن دارو را دليلي براي بيضرر بودن آن ميدانند. مطابق اين تفكر تمامي داروهاي گياهي و فرآوردههاي حاصل از گياهان دارويي بيضرر و فاقد عوارض جانبي هستند.متخصصان داروسازي يادآوري ميكنند كه مصرف داروهاي گياهي همراه با ساير داروهاي مورد استفاده بيمار ميتواند عكسالعمل و عوارض جانبي خطرناكي به همراه داشته باشد. بنابر اين توصيه ميشود همواره و قبل از استفاده از داروهاي گياهي با پزشك خود در اين باره مشورت كنيد. بعضي از داروهاي گياهي موجب تداخل در قدرت جذب مواد غذايي مورد نياز بدن ميشوند. در حالي كه انواع ديگري از داروهاي مذكور موجب افزايش يا كاهش تاثير يك داروي خاص ميشوند.
در اين زمينه ميتوان به داروي تئوفيلين اشاره كرد كه براي درمان آسم استفاده ميشود. اين دارو حاوي گزانتين است كه در چاي، قهوه و شكلات نيز يافت ميشود. مصرف اين مواد غذايي به مقدار زياد همراه با تئوفيلين ممكن است موجب ايجاد مسموميت دارويي شود.بعضي از ويتامينها و مواد معدني هم، اثر داروها را تحت تاثير قرار ميدهند. مثلاً مقدار زياد كلم بروكلي، اسفناج و ديگر سبزيجات حاوي ويتامين K كاهش اثر داروهاي ضدانعقادي مثل هپارين و وارفارين را به دنبال دارد. اين نكات هنگام مصرف داروها بايد مورد توجه قرار گيرد. در اين خصوص سالمندان و بيماران مبتلا به بيماريهاي مزمن كه معمولاً دو يا چند دارو را به طور دايم استفاده ميكنند و مبتلايان به ديابت، فشارخون بالا، افسردگي و بيماران قلبي از جمله بيماراني هستند كه بايد درباره استفاده از داروهاي گياهي يا جوشاندهها و تركيباتي كه از گياهان دارويي تهيه ميشود، با پزشك خود مشورت كنيد.