هواپیماهای عمود پرواز
یكی از نقاط بسیار حساس و هدفهای مهم در جنگهای امروزی، فرودگاهها میباشند. باندها بسیار آسیب پذیر و حفاظت از آنها هم بسیار مشكل میباشد. مثلا برخورد یك بمب یا راكت به باند و ایجاد یك حفره ی كوچك آن را تا چند ساعت غیر قابل استفاده میسازد و در واقع با بمباران یك فرودگاه میتوان پایگاهی را فلج نمود. ضمنا لزوم استفاده از باند تمركز هواپیماها را در یك محل الزامی میسازد و این خود آسیب پذیری را بیشتر مینماید.به عنوان مثال در ابتدای جنگ اعراب و اسرائیل، در یك حمله ی غافل گیرانه توسط اسراییل تمام فرودگاههای مصر كه در دسترس بود بشدت بمباران گردید و نیروی هوایی مصر عملا فلج شد و نتوانست از هواپیماهای خود استفاده نماید و در نتیجه جنگ بسود اسراییل پایان یافت.
هواپیماهای قائم پرواز به باند نیاز ندارند؛ بنابراین میتوان آنها را در دسته های كوچك در نقاط مختلفی كه هیچ گونه شباهتی به فرودگاه نداشته باشد مستقر نمود. این قرار گاهها میتواند حتی در میان جنگل یا در دل كوهستان جایی كه دشمن گمان آنرا هم نمی برد باشد.هواپیمای حمل و نقل قائم پرواز میتواند نیرو های پیاده نظام را به جای هلیكوپتر و در مقیاس بسیار وسیعتر و سریعتر در مناطق مورد نظر پیاده كند و به این ترتیب به نیرو های پیاده تحرك تاكتیكی بسیار زیادی ببخشد.
قائم پروازها در میان كشورهایی كه ناو هواپیما بر دارند محبوبیت ویژه ای كسب كرده است؛ زیرا مشكل نشستن و بر خاستن هواپیماها از عرشه كه كار فوق العاده سختی میباشد با استفاده از هواپیما ی عمود پرواز حل شده و بسادگی انجام میپذیرد.
تاریخچه
در حدود سالهای1966 كشورهای عضو پیمان آتلانتیك شمالی«ناتو» تصمیم به ساختن و استفاده از هواپیماهای عمود پرواز (وی.تی.او.ال) یا هواپیمای باند كوتاه (اس.تیواو.ال) را كه فقط احتیاج به یك باند كوتاه داشت گرفتند.
در این مدت تمام كشورهای عضو این پیمان از جمله آلمان غربی،فرانسه،آمریكا و انگلستان تلاش زیادی برای ساختن چنین هواپیمایی نمودند. باید اضافه كرد كه حتی كشورهای عضو پیمان ورشو یا بلوك شرق نیز از كوشش در این راه مستثنی نبوده و تلاشهای تحسین بر انگیزی كرده و ساخته های موفقیت آمیزی نیز داشته اند. ولی از آنجا كه طرح كمپانی هاكر سیدلی در میان تمام طرحهایی كه تا آن زمان در دنیا ساخته شده بود موفقتر و عملیتر بوده است در اینجا به معرفی آن كه هاریر نام دارد میپردازیم.
اولین مدل هواپیمای هاریر پی 1127 نام داشت كه در 31 اوت 1966 اولین پرواز خود را انجام داد. هاریر ابتدا به منظور انجام ماموریتهای ضربتی (هوا به زمین) و اكتشافی در نظر گرفته شده بود و می توانست در مقرهای زیر بال خود مقداری مب و راكت حمل نماید.نمونه ی اولیه هاریر مجهز به یك موتور توربو فن پگازوس 5 با حداكثر 18000 پوند فشار استاتیك بود.این مدل 720 مایل در ساعت سرعت داشت و مداومت پرواز آن 30 دقیقه بود و میتوانست در مدت 4 دقیقه خود را به 5000 پایی زمین برساند و سقف پرواز آن به 60،000 پا میرسید.
هاریر در چندین مدل تا بحال ساخته شده و به تدریج تواناییهای لازم برای انجام ماموریت های مختلف را بدست آورده است. آمریكا كه خود بزرگترین سازنده ی هواپیماست اقدام به خرید هواپماهای هاریر از انگلیس می نمود تا اینكه كمپانی مك دانل داگلاس پروانه ی تولید این هواپیما را به دست آورد.
هارير چگون از زمين بر ميخيزد!!!
خلبان بتدريج اگزوزها را با محور طولي هواپيما موازي ميكند و در نتيجه هواپيما به جلو حركت كرده و بتدريج سرعت ميگيرد تا وقتيكه اگزوزها كاملا موازي شوند كه اين همزمان با وقتي خواهد بود كه هواپيما سرعت لازم خود را بدست آورده و ديگر مانند هواپيماهاي معمولي پرواز خواهد نمود
در موقع فرود هارير ،خلبان از مسافتي كه بستگي به سرعتش دارد در ارتفاع كم شروع به عمود كردن اگزوز هايش ميكند بوريكه وقتي بنقطه مورد نظر براي نشستن رسيد؛اگزوزها كاملا بر زمين عمود شده و سرعت نيز صفر شده باشد.در اين حالت هواپيما در نزديكي زمين.جائيكه خلبان مايل بوده است ثابت خواهد ماند. اگر احيانا خلبان كم تجره بوده باشد و نتواند دقيقا در جائيكه مايل بوده هواپيما را بيحركت نمايد يا پس از توقف كامل در هوا محل فرود را مناسب تشخيص ندهد و بخواهد همانطوريكه در نزديكي زمين ايستاده اندكي به يكي ديگر از جهات تغيير جا دهد،ميتواند اين كار را بكمك پره هايي كه در دهانه ي چهار اگزوز ش كار گذاشته شده و بنا به نياز خلبان و فرمان او قابليت تيير جهت دارد انجام دهد.اين عمل را خلبانها هاورترن ميگويند. خلبان پس از رسيدن بروي محليكه آنجا را مناسب تشخيص داد بتدريج از فشار گازهاي موتور كاسته و هارير را به آرامي بر روي زمين مينشاند